{"id":51,"date":"2025-10-04T18:50:22","date_gmt":"2025-10-04T16:50:22","guid":{"rendered":"https:\/\/doradcametodyczny.eu\/\/autoinstalator\/wordpress4\/?page_id=51"},"modified":"2026-02-02T13:02:52","modified_gmt":"2026-02-02T12:02:52","slug":"publikacje-doradca-metodyczny","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/doradcametodyczny.eu\/index.php\/publikacje-doradca-metodyczny\/","title":{"rendered":"Publikacje \u2013 doradca metodyczny"},"content":{"rendered":"<div ><style>#sp-ea-60 .spcollapsing { height: 0; overflow: hidden; transition-property: height;transition-duration: 300ms;}#sp-ea-60.sp-easy-accordion>.sp-ea-single {margin-bottom: 10px; border: 1px solid #e2e2e2; }#sp-ea-60.sp-easy-accordion>.sp-ea-single>.ea-header a {color: #ffffff;}#sp-ea-60.sp-easy-accordion>.sp-ea-single>.sp-collapse>.ea-body {background: #fff; color: #444;}#sp-ea-60.sp-easy-accordion>.sp-ea-single {background: #060097;}#sp-ea-60.sp-easy-accordion>.sp-ea-single>.ea-header a .ea-expand-icon { float: left; color: #444;font-size: 16px;}<\/style><div id=\"sp_easy_accordion-1759596867\"><div id=\"sp-ea-60\" class=\"sp-ea-one sp-easy-accordion\" data-ea-active=\"ea-click\" data-ea-mode=\"vertical\" data-preloader=\"\" data-scroll-active-item=\"1\" data-offset-to-scroll=\"0\"><div class=\"ea-card sp-ea-single\"><h3 class=\"ea-header\"><a class=\"collapsed\" id=\"ea-header-600\" role=\"button\" data-sptoggle=\"spcollapse\" data-sptarget=\"#collapse600\" aria-controls=\"collapse600\" href=\"#\" aria-expanded=\"false\" tabindex=\"0\"><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"ea-expand-icon eap-icon-ea-expand-plus\"><\/i> Jak si\u0119 uczymy?<\/a><\/h3><div class=\"sp-collapse spcollapse spcollapse\" id=\"collapse600\" data-parent=\"#sp-ea-60\" role=\"region\" aria-labelledby=\"ea-header-600\"> <div class=\"ea-body\"><h4>Jak si\u0119 uczymy?<\/h4><p>Niejednokrotnie zastanawiamy si\u0119, dlaczego nie pami\u0119tamy nazwiska naszej kole\u017canki z pracy lub nie mo\u017cemy powt\u00f3rzy\u0107 naszego numeru NIP podczas wizyty na stacji benzynowej albo przeciwnie zachodzimy w g\u0142ow\u0119 jak to mo\u017cliwe, \u017ce dok\u0142adnie pami\u0119tamy rymowank\u0119 albo wiersz, kt\u00f3rych nauczyli\u015bmy si\u0119 jeszcze w przedszkolu. Za to wszystko odpowiedzialna jest nasza pami\u0119\u0107.<\/p><p>Niniejszy artyku\u0142 jest dla tych wszystkich, kt\u00f3rzy w swoim \u017cyciu prywat\u00adnym lub zawodowym maj\u0105 do czynienia z przyswajaniem oraz przetwarzaniem informacji, czyli w zasadzie dla ka\u017cdego. Opisane s\u0105 w nim zjawiska uczenia si\u0119, zapami\u0119tywania i zapominania. Wiedza na temat procesu uczenia si\u0119 i warunk\u00f3w, w jakich zachodzi pozwala na przyspieszenie i zwi\u0119kszenie efektywno\u015bci tego\u017c uczenia oraz na skuteczne rozwi\u0105zywania zwi\u0105zanych z nim problem\u00f3w.<\/p><p>Uczenie si\u0119 to z\u0142o\u017cony proces, kt\u00f3ry prowadzi do wzgl\u0119dnie trwa\u0142ej zmiany zachowania powsta\u0142ej w wyniku uprzedniego do\u015bwiadczenia. Za uczenie si\u0119, a w szczeg\u00f3lno\u015bci za jako\u015b\u0107 i ilo\u015b\u0107 przyswajanych informacji, odpowiedzialny jest nasz m\u00f3zg, Naukowcy twierdz\u0105, \u017ce mo\u017cliwo\u015bci naszego m\u00f3zgu w zakresie zapami\u0119tywania s\u0105 nieograniczone. I maj\u0105 racj\u0119. O jego potencjale niech \u015bwiadcz\u0105 przyk\u0142ady ze staro\u017cytno\u015bci. Lucjusz Scypion pami\u0119ta\u0142 nazwiska wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w Rzymu, a Senece wystarczy\u0142o tylko raz us\u0142ysze\u0107 dwa tysi\u0105ce s\u0142\u00f3w, aby je zapami\u0119ta\u0107 i dok\u0142adnie powt\u00f3rzy\u0107.<\/p><p>Tempo uczenia si\u0119 zale\u017cy, opr\u00f3cz wrodzonych predyspozycji, r\u00f3wnie\u017c od szeregu innych czynnik\u00f3w. Pragn\u0119 przybli\u017cy\u0107 uwarunkowania procesu uczenia si\u0119 poprzez prezentacj\u0119 czynnik\u00f3w maj\u0105cych wp\u0142yw na jego przebieg.<\/p><p>Po pierwsze, zdolno\u015b\u0107 uczenia si\u0119 nie jest sta\u0142a przez ca\u0142e nasze \u017cycie. Jest ona zale\u017cna od wieku. Zdolno\u015b\u0107 ta wzrasta od momentu urodzenia do wieku dwudziestu kilku lat, a osi\u0105gni\u0119ty w\u00f3wczas poziom tej zdolno\u015bci utrzymuje si\u0119 przez jaki\u015b czas bez zmian, aby nast\u0119pnie obni\u017ca\u0107 si\u0119 systematycznie.<\/p><p>Po drugie, umiej\u0119tno\u015b\u0107 uczenia si\u0119 jest \u015bci\u015ble powi\u0105zana z nasz\u0105 wiedz\u0105 i do\u015bwiadczeniem. Za ka\u017cdym razem, gdy uczymy si\u0119 czego\u015b nowego nieznana informacja jest analizowana i do\u0142\u0105czana w kontek\u015bcie wiedzy i schemat\u00f3w my\u015blenia ju\u017c posiadanych i ukszta\u0142towanych. Im wi\u0119cej posiadamy wiadomo\u015bci o otaczaj\u0105cym nas \u015bwiecie, rozmaitych zjawiskach i ich w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, tym precyzyjniej opiszemy nowe informacje i tym samym lepiej zespolimy je z istniej\u0105cym ju\u017c systemem naszej wiedzy, na przyk\u0142ad poprzez skojarzenia. W konsekwencji te nowo skojarzone informacje b\u0119d\u0105 znacznie lepiej przecho\u00adwywanie w pami\u0119ci w por\u00f3wnaniu z informacjami izolowanymi.<\/p><p>Ponadto, badania naukowe pozwoli\u0142y na stwierdzenie \u015bcis\u0142ej zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy poziomem inteligencji a efektami uczenia si\u0119. Osoby o wy\u017cszym ilorazie inteligencji lepiej przyswajaj\u0105 materia\u0142 w spos\u00f3b logiczny, nie mechaniczny, a tym samym lepiej si\u0119 ucz\u0105 i zdobywaj\u0105 lepsze wyniki i oceny w szkole i na studiach.<\/p><p>Kolejnym czynnikiem b\u0119d\u0105cym w \u015bcis\u0142ej zale\u017cno\u015bci z procesem przyswajania nowych informacji jest koncentracja uwagi. Podczas uczenia si\u0119 niezmiernie wa\u017cn\u0105 rzecz\u0105 jest koncentrowanie si\u0119 na przedmiocie i pomijanie bod\u017ac\u00f3w zewn\u0119trznych, kt\u00f3re mog\u0105 zak\u0142\u00f3ci\u0107 ten proces. Za efektywne uczenie si\u0119, odpowiada zatem uwaga, kt\u00f3ra podobnie jak inne zdolno\u015bci poznawcze mo\u017ce by\u0107 skutecznie \u0107wiczona. Podczas treningu uwagi \u0107wiczona jest umiej\u0119tno\u015b\u0107 radzenia sobie z dystraktorami, czyli bod\u017acami utrudniaj\u0105cymi uczenie si\u0119.<\/p><p>W procesie efektywnego uczenia si\u0119 niebagateln\u0105 rol\u0119 ogrywa tak\u017ce motywacja, gdy\u017c znacznie \u0142atwiej i lepiej zapami\u0119tujemy te informacje, kt\u00f3re chcemy zapami\u0119ta\u0107, aczkolwiek jej rola bywa czasem negatywna. Motywacja zbyt silna zamiast podwy\u017cszy\u0107 poziom aktywno\u015bci organizmu, dezorganizuje podejmowane dzia\u0142ania. Istnieje dwojakiego rodzaju motywacja \u2013 wewn\u0119trzna, pochodz\u0105ca od nas samych (nasze zainteresowania, cele, d\u0105\u017cenia, plany) oraz zewn\u0119trzna, kt\u00f3ra ma swe \u017ar\u00f3d\u0142o w otaczaj\u0105cym nas \u015bwiecie. Spo\u015br\u00f3d tych dw\u00f3ch typ\u00f3w motywacji ten pierwszy jest znacznie efektywniejszy i prowadzi do skuteczniejszego zapami\u0119tywania.<\/p><p>Innym niezwykle wa\u017cnym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na proces uczenia si\u0119 jest w\u0142a\u015bciwe dotlenienie m\u00f3zgu, kt\u00f3re bezpo\u015brednio odpowiada za nasz\u0105 wydolno\u015b\u0107 intelektualn\u0105, w tym za zapami\u0119tywanie. Dlatego nale\u017cy wspom\u00f3c dzia\u0142anie naszego m\u00f3zgu poprzez w\u0142a\u015bciwe jego dotlenienie, aby uzyska\u0107 optymalne efekty podczas nauki. W tym celu powinno si\u0119 cz\u0119sto wietrzy\u0107 pomieszczenie, w kt\u00f3rym si\u0119 uczymy. Wskazane jest zatem systematyczne dostarczanie naszemu m\u00f3zgowi tlenu na przyk\u0142ad przez uprawianie sport\u00f3w na \u015bwie\u017cym powietrzu lub codzienny spacer.<\/p><p>Niemniej istotnym elementem prowadz\u0105cym do sukcesu w procesie efektywnego uczenia wydaje si\u0119 jednak znajomo\u015b\u0107 technik zapami\u0119tywania, nazywanymi r\u00f3wnie\u017c strategiami przyswajania informacji lub mnemotechnikami. S\u0105 to z\u0142o\u017cone sposoby organizacji informacji w pami\u0119ci przy u\u017cyciu m.in. wyobra\u017ani, skojarze\u0144, wizualizacji i map my\u015blowych. Poznane metody zapami\u0119tywania informacji, a w szczeg\u00f3lno\u015bci wykorzystanie swej wyobra\u017ani do ich skojarzenia z wiedz\u0105 ju\u017c nabyt\u0105 prowadzi do efektywniejszego uczenia si\u0119. Im bardziej niezwyk\u0142e, absurdalne jest skojarzenie i dodatkowo powi\u0105zane z osob\u0105 zapami\u0119tuj\u0105c\u0105, a przez to nacechowane silnym \u0142adunkiem emocjonalnym, tym jego efektywno\u015b\u0107 jest wi\u0119ksza.<\/p><p>Systematyczne powtarzanie zajmuje niezmiernie wa\u017cne miejsce w procesie uczenia si\u0119. Podczas powtarzania wzmacniamy powsta\u0142e uprzednio po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy neuronami. Im wi\u0119cej b\u0119dziemy \u0107wiczy\u0107, tym d\u0142u\u017cej b\u0119dziemy pami\u0119ta\u0107 dany materia\u0142. Ponadto nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o tym, aby zagadnieniom trudniejszym, bardziej z\u0142o\u017conym po\u015bwi\u0119ci\u0107 znanie wi\u0119cej czasu.<\/p><p>Nale\u017cy by\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadomym istnienia zjawiska zapominania, kt\u00f3re nierozerwalnie \u0142\u0105czy si\u0119 z uczeniem. Gdy uczymy si\u0119 czego\u015b nowego najwi\u0119cej zapominamy tu\u017c po samej nauce, po czym tempo utraty przyswojonego materia\u0142u stopniowo maleje. Dlatego bardzo wa\u017cn\u0105 spraw\u0105 jest odbycie sesji powt\u00f3rkowej zaraz po nauce, po 5-10 minutach, a potem w odpowiednim cyklu, po 24 h, nast\u0119pnie po 1 tygodniu, 1 miesi\u0105cu, a w ko\u0144cu po 6 miesi\u0105cach. W ten spos\u00f3b minimalizujemy skutki procesu zapominania.<\/p><p>Ostatnim zagadnieniem maj\u0105cym wp\u0142yw na zwi\u0119kszenie skuteczno\u015bci uczenia si\u0119 jest rozpoznanie w\u0142asnego stylu uczenia si\u0119. Inaczej uczy si\u0119 s\u0142uchowiec (dominacja bod\u017ac\u00f3w s\u0142uchowych), inaczej wzrokowiec (dominacja bod\u017ac\u00f3w wzrokowych), a zupe\u0142nie inaczej kinestetyk (dominacja bod\u017ac\u00f3w ruchowych). W\u0142a\u015bciwe rozpoznanie indywidualnego sposobu uczenia si\u0119 w du\u017cej mierze decyduje o efektywno\u015bci uczenia si\u0119.<\/p><p>Uczenie si\u0119 jest z\u0142o\u017conym procesem, kt\u00f3ry towarzyszy nam od urodzenia i decyduje w du\u017cym stopniu o naszych sukcesach praktycznie we wszystkich dziedzinach \u017cycia. Dlatego wiedza o sposobach zwi\u0119kszenia efektywno\u015bci uczenia si\u0119 i czynnikach maj\u0105cych wp\u0142yw na jego przebieg powinna by\u0107 przekazywana uczniom od najm\u0142odszych ju\u017c lat, obok wiadomo\u015bci z literatury, chemii czy matematyki. Wiedza ta z pewno\u015bci\u0105 zagwarantuje uczniom szybsze przyswajanie wiadomo\u015bci, a przez to zwi\u0119kszy ich satysfakcj\u0119. Nauka stanie si\u0119 dla nich przyjemno\u015bci\u0105, co w dalszej perspektywie przyczyni si\u0119 do ich lepszego funkcjonowania w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p><p>Autor: Piotr Skubi\u0144ski<\/p><p>&nbsp;<\/p><p>BIBLIOGRAFIA<\/p><p>1. Brze\u015bkiewicz Z. 1995. Superpami\u0119\u0107, Agencja Wydawnicza Comes<\/p><p>2. Kurcz I. 1995. Pami\u0119\u0107, uczenie si\u0119, j\u0119zyk [w] Tomaszewski T. (red.) Psychologia og\u00f3lna, PWN<\/p><p>3. Lindsay P. H., Norman D. A. 1991. Procesy przetwarzania informacji u cz\u0142owieka, PWN<\/p><p>4. Lorayne H. 1995. Sekrety superpami\u0119ci, Ravi<\/p><p>5. Smith, N. and M. McCarthy (eds.). 1997.Vocabulary: Description, Acquisition and Pedagogy. CUP<\/p><p>6. W\u0142odarski Z. 1989. Psychologia uczenia si\u0119, PWN<\/p><p>7. Wortman C.B. Loftus, E.F. 1988. Psychology, Alfred A. Knopf, INC.,<\/p><\/div><\/div><\/div><div class=\"ea-card sp-ea-single\"><h3 class=\"ea-header\"><a class=\"collapsed\" id=\"ea-header-601\" role=\"button\" data-sptoggle=\"spcollapse\" data-sptarget=\"#collapse601\" aria-controls=\"collapse601\" href=\"#\" aria-expanded=\"false\" tabindex=\"0\"><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"ea-expand-icon eap-icon-ea-expand-plus\"><\/i> Rola muzyki i piosenek w nauczaniu j\u0119zyka angielskiego<\/a><\/h3><div class=\"sp-collapse spcollapse spcollapse\" id=\"collapse601\" data-parent=\"#sp-ea-60\" role=\"region\" aria-labelledby=\"ea-header-601\"> <div class=\"ea-body\"><p>WPROWADZENIE<br \/>Celem mojego referatu jest przede wszystkim przypomnienie nauczycielom o wielorakich zaletach oraz mo\u017cliwo\u015bciach wykorzystania piosenek i muzyki w nauczaniu j\u0119zyka oraz podzielenie si\u0119 refleksjami na temat przeczytanej ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119conej u\u017cyciu muzyki i piosenek na lekcjach j\u0119zyka angielskiego. Zainteresowanie rol\u0105 piosenek i muzyki w procesie uczenia si\u0119 i nauczania j\u0119zyka jest obecnie znacznie wi\u0119ksze ni\u017c w przesz\u0142o\u015bci i du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 nauczycieli traktuje je jako warto\u015bciowy materia\u0142 dydaktyczny. Aczkolwiek, du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 nauczycieli, wbrew g\u0142oszonej powszechnie pozytywnej roli piosenki i muzyki w procesie nauczania j\u0119zyka obcego, wci\u0105\u017c traktuje wprowadzanie materia\u0142u muzycznego na swoje zaj\u0119cia jako strat\u0119 czasu lub z\u0142o konieczne. Piosenka spe\u0142nia cele dydaktyczne, kt\u00f3re spe\u0142niaj\u0105 inne rodzaje tekstu, w formie pisemnej lub ustnej, posiadaj\u0105c przy tym niew\u0105tpliwy walor u\u0142atwiania zapami\u0119tywania materia\u0142u przez uczni\u00f3w poprzez sw\u0105 atrakcyjn\u0105 form\u0105. W aspekcie nauczania j\u0119zyka u\u017cycie muzyki i piosenek posiada kilka zalet.<\/p><p>Po pierwsze, muzyk\u0119 pami\u0119tamy bardzo d\u0142ugo. Wyja\u015bni\u0107 to mo\u017cemy tym, \u017ce muzyka wywo\u0142uje okre\u015blony stan odpr\u0119\u017cenia, kt\u00f3ry sprzyja zapami\u0119tywaniu. Albo tym, \u017ce piosenki cz\u0119sto wp\u0142ywaj\u0105 na nasze emocje. Innym jeszcze wyja\u015bnieniem mo\u017ce by\u0107 to, \u017ce pami\u0119tamy za spraw\u0105 wielokrotnych powt\u00f3rze\u0144 tej samej frazy z tak\u0105 sam\u0105 motywacj\u0105. Cokolwiek by to by\u0142o, muzyka \u201ezostaje nam w g\u0142owie\u201d.<\/p><p>Po drugie, muzyka i piosenki posiadaj\u0105 bardzo motywuj\u0105ce dzia\u0142anie sprzyjaj\u0105ce nauce<br \/>w szczeg\u00f3lno\u015bci dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Muzyka popularna w jej wielu odmianach jest cz\u0119\u015bci\u0105 m\u0142odzie\u017cowej subkultury, w pozytywnym znaczeniu tego s\u0142owa, jest cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia m\u0142odzie\u017cy, ich rytua\u0142\u00f3w i odwo\u0142anie si\u0119 do niej mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do wybuchu wielkiej pozytywnej energii, tak bardzo pomocnej w nauce. Jest to, zatem silny czynnik motywacyjny w nauce j\u0119zyka. Niew\u0105tpliwym walorem piosenki, w szczeg\u00f3lno\u015bci piosenki wsp\u00f3\u0142czesnej, jako materia\u0142u dydaktycznego jest to, \u017ce jest oparta na autentycznym, naturalnym j\u0119zyku. Tre\u015b\u0107 obejmuj\u0105ca popularne zwroty leksykalne, w tym tak\u017ce wyra\u017cenia idiomatyczne i slangowe sprawia, \u017ce j\u0119zyk piosenki jest \u017cywy i prawdziwy. Muzyka jest wszechobecna. Ka\u017cdy z nas posiada muzyczne preferencje. Najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 wykorzystywania materia\u0142\u00f3w muzycznych na lekcjach j\u0119zyka angielskiego jest to, \u017ce s\u0105 one \u0142atwo dost\u0119pne dla nauczyciela z jednej strony i niezmiernie motywuj\u0105ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczni\u00f3w z drugiej strony.<\/p><p>Lekcje z wykorzystaniem piosenek i muzyki s\u0105 niezmiernie warto\u015bciowe za wzgl\u0119du na to, \u017ce s\u0142uchanie muzyki i \u015bpiewanie piosenek daje wiele rado\u015bci, przez co zwi\u0119ksza si\u0119 motywacja uczni\u00f3w do nauki, jednak u\u017cywanie materia\u0142\u00f3w muzycznych na lekcjach j\u0119zyka angielskiego nie powinno ogranicza\u0107 si\u0119 jedynie do do\u015bwiadczania pozytywnych emocji przez naszych podopiecznych. Muzyka i piosenki posiadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wiele praktycznych zastosowa\u0144 jako materia\u0142 dydaktyczny.<\/p><p>Poni\u017cej przedstawiam list\u0119 praktycznych zastosowa\u0144 muzyki i piosenek na lekcjach j\u0119zyka angielskiego:<\/p><p>1. S\u0142uchanie piosenek<\/p><p>2. \u015apiewanie piosenek<\/p><p>3. Dyskutowanie o tre\u015bci piosenek<\/p><p>4. Rozmawianie o muzyce<\/p><p>5. Rozmawianie o piosenkarzach, zespo\u0142ach, wideoklipach<\/p><p>6. U\u017cywanie piosenek i muzyki do wprowadzenia okre\u015blonej atmosfery w klasie lub zmiany nastroju (wprowadzenie pozytywnej energii lub zrelaksowania uczni\u00f3w)<\/p><p>7. U\u017cywanie piosenek i muzyki jako inspiracji do wykonywania innych zada\u0144<\/p><p>8. U\u017cywanie piosenek i muzyki jako t\u0142a podczas wykonywania innych \u0107wicze\u0144<\/p><p>9. Pisanie piosenek<\/p><p>10. Przeprowadzanie wywiad\u00f3w<\/p><p>11. Wykonywanie wideoklip\u00f3w<\/p><p>12. Pisanie artyku\u0142\u00f3w i recenzji<\/p><p>13. Tworzenie ankiet i list przeboj\u00f3w<\/p><p>14. Analiza gramatyczna tre\u015bci piosenki<\/p><p>15. \u0106wiczenie s\u0142uchania ze zrozumieniem<\/p><p>16. \u0106wiczenie wszystkich sprawno\u015bci j\u0119zykowych<\/p><p>17. Pisanie artyku\u0142\u00f3w, kwestionariuszy i list\u00f3w do piosenkarzy<\/p><p>18. T\u0142umaczenie piosenek<\/p><p>19. Pisanie dialog\u00f3w przy u\u017cyciu tre\u015bci piosenek<\/p><p>20. Rozmaite u\u017cycie wideoklip\u00f3w (opis, dyskusja o tre\u015bci, m\u00f3wienie o emocjach)<\/p><p>21. Odgrywanie scenek w oparciu o tre\u015b\u0107 piosenek<\/p><p>22. Dyktowanie tre\u015bci piosenki<\/p><p>23. U\u017cywanie piosenek do rozmaitych \u0107wicze\u0144 gramatyczno-leksykalnych (cloze, gap-fill,<\/p><p>correction)<\/p><p>24. \u0106wiczenie wymowy, intonacji i stresu<\/p><p>25. \u0106wiczenie powtarzania w grupie<\/p><p>26. Prze\u0142amanie rutyny<\/p><p>27. Wprowadzenie i \u0107wiczenie nowego s\u0142ownictwa<\/p><p>28. Nauczanie zagadnie\u0144 kulturowych<\/p><p>29. Zabawa<\/p><p>Jak ksi\u0105\u017cka jest zorganizowana?<\/p><p>Sk\u0142ada si\u0119 ona z 5 rozdzia\u0142\u00f3w ze wzgl\u0119du na tre\u015b\u0107 i form\u0119 zawartych w niej \u0107wicze\u0144. W przypadku niekt\u00f3rych \u0107wicze\u0144 podane s\u0105 jedynie wskaz\u00f3wki jak wykona\u0107 okre\u015blone zadania, natomiast niekt\u00f3re oferuj\u0105 gotowy materia\u0142 do wykorzystania podczas zaj\u0119\u0107. Wszystkie \u0107wiczenia posiadaj\u0105 opis obejmuj\u0105cy poziom zaawansowania j\u0119zyka, cele, czas<\/p><p>trwania, spos\u00f3b przygotowania, przebieg oraz czasami r\u00f3\u017cne warianty przeprowadzenia danego \u0107wiczenia. Teraz chcia\u0142bym zaprezentowa\u0107 kilka sposob\u00f3w zastosowania muzyki<br \/>i piosenek na lekcjach j\u0119zyka angielskiego.<\/p><p>1. UZUPE\u0141NIANIE (GAP \u2013 FILLING)<br \/>Uczniowie otrzymuj\u0105 kopie s\u0142\u00f3w piosenki, tekst jest jednak niepe\u0142ny. Zadaniem uczni\u00f3w jest uzupe\u0142ni\u0107 brakuj\u0105ce s\u0142owa lub wyra\u017cenia. W tej wersji jest to \u0107wiczenie umiej\u0119tno\u015bci rozumienia ze s\u0142uchu. Odmian\u0105 tego \u0107wiczenia jest podanie do wyboru dw\u00f3ch lub wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci uzupe\u0142nienia tekstu.<\/p><p>2. REKONSTRUKCJA TEKSTU PIOSENKI<br \/>Opiera si\u0119 ono na odtworzeniu przez uczni\u00f3w ca\u0142ego tekstu (lub fragment\u00f3w) na podstawie kluczowych s\u0142\u00f3w lub wyra\u017ce\u0144, napisanych na tablicy. Rekonstrukcja tekstu jest dla uczni\u00f3w \u0107wiczeniem do\u015b\u0107 trudnym, poniewa\u017c liczy si\u0119 w nim nie tylko poprawno\u015b\u0107 gramatyczna, ale r\u00f3wnie\u017c logiczne zwi\u0105zki istniej\u0105ce w tek\u015bcie i ograniczenia wynikaj\u0105ce<br \/>z rytmu.<\/p><p>3. REAKCJE MUZYCZNE<br \/>W tym \u0107wiczeniu muzyka jest wykorzystana jako \u015brodek stymuluj\u0105cy wyobra\u017ani\u0119 i stanowi bodziec do prowadzenia dyskusji. Do \u0107wiczenia mo\u017cna wykorzysta\u0107 muzyk\u0119 klasyczn\u0105, instrumentaln\u0105 lub filmow\u0105. Opiera si\u0119 ona na stymulacji wyobra\u017ani i stanowi doskona\u0142y bodziec dla swobodnej, naturalnej wypowiedzi w j\u0119zyku obcym. Podczas s\u0142uchania okre\u015blonego fragmentu muzyki, uczniowie wyobra\u017caj\u0105 sobie w my\u015blach sceny, kt\u00f3rym towarzyszy ta muzyka. Po wys\u0142uchaniu utworu, uczniowie opisuj\u0105 (w formie pisemnej lub ustnej) utworzone przez siebie sceny. Takie \u0107wiczenie pozwala na prze\u0107wiczenia wprowadzonego niedawno s\u0142ownictwa i struktur gramatycznych.<\/p><p>4. MUZYKA W REKLAMACH<br \/>Celem tego \u0107wiczenia jest zabawa j\u0119zykiem reklam i pokazanie, jak\u0105 moc posiada muzyka w spotach reklamowych. W tym celu nale\u017cy nagra\u0107 kilka fragment\u00f3w muzycznych \u2013 mog\u0105 to by\u0107 pocz\u0105tki lub zako\u0144czenia znanych piosenek albo fragmenty muzyki klasycznej. Wyja\u015bniamy uczniom, \u017ce s\u0105 teraz kierownikami dzia\u0142u reklamy i marketingu i maj\u0105c nieograniczone \u015brodki finansowe musz\u0105 sprzeda\u0107 kilkana\u015bcie produkt\u00f3w. Mo\u017cna najpierw zrobi\u0107 z uczniami burz\u0119 m\u00f3zg\u00f3w i wybra\u0107 kilkana\u015bcie produkt\u00f3w do zareklamowania. Nast\u0119pnie nale\u017cy zapisa\u0107 nazwy tych produkt\u00f3w na tablicy i poprosi\u0107 uczni\u00f3w, aby dopasowali okre\u015blony fragment muzyczny do jakiego\u015b artyku\u0142u. Uczniowie por\u00f3wnuj\u0105 swoje wybory i wsp\u00f3lnie pisz\u0105 kr\u00f3tk\u0105 reklam\u0119 danego produktu. Czas trwania reklamy ma by\u0107 nie d\u0142u\u017cszy ni\u017c czas trwania fragmentu muzycznego. Na koniec odczytywane s\u0105 wszystkie reklamy stworzone przez uczni\u00f3w.<\/p><p>5. LISTA PRZEBOJ\u00d3W<br \/>Celem tego zadania jest \u0107wiczenie wyra\u017ce\u0144 idiomatycznych wyst\u0119puj\u0105cych w tytu\u0142ach piosenek. Do wykonania tego \u0107wiczenia potrzebna jest angloj\u0119zyczna lista przeboj\u00f3w lub, dla mniej zaawansowanych uczni\u00f3w, zestaw kilku lub kilkunastu tytu\u0142\u00f3w piosenek. Na wst\u0119pie nale\u017cy sprawdzi\u0107 zrozumienie tytu\u0142\u00f3w przez uczni\u00f3w. Nast\u0119pnie nale\u017cy podzieli\u0107 ich na grupy i wr\u0119czy\u0107 kartki z list\u0105 przeboj\u00f3w lub zestawem piosenek i poprosi\u0107 ich<br \/>o u\u0142o\u017cenie opowiadania zawieraj\u0105cego mo\u017cliwie du\u017co tytu\u0142\u00f3w, jakie otrzymali. Opowiadania stworzone przez uczni\u00f3w s\u0105 nast\u0119pnie odczytywane.<\/p><p>6. MUZYKA FILMOWA<br \/>Celem tego \u0107wiczenia jest u\u017cycie w zdaniach would\/might oraz rozwijanie skojarze\u0144 wywo\u0142anych muzyk\u0105 filmow\u0105. Szukamy fragment\u00f3w muzyki stosunkowo ma\u0142o znanej uczniom i m\u00f3wimy im, \u017ce b\u0119dzie to motyw muzyczny w nowym filmie fabularnym lub serialu telewizyjnym. Prosimy ich, aby odpowiedzieli na okre\u015blone pytania i zapisali skojarzenia, kt\u00f3re wywo\u0142uje okre\u015blony typ muzyki. W tym celu wr\u0119czamy im przygotowane uprzednio zestawy pyta\u0144.<\/p><p>Przyk\u0142adowy zestaw:<\/p><p>1. Zapisz dwa lub trzy przymiotniki opisuj\u0105ce ten typ muzyki.<\/p><p>2. Czy ta muzyka b\u0119dzie w\u0142a\u015bciwsza dla filmu fabularnego czy serialu?<\/p><p>3. Jaki gatunek filmowy by\u0142by najlepszy? (western, krymina\u0142, romans, film akcji)<\/p><p>4. Gdzie rozgrywa\u0142aby si\u0119 akcja tego filmu i w jakim kraju?<\/p><p>5. Kto by\u0142by g\u0142\u00f3wnym bohaterem? (p\u0142e\u0107, zaw\u00f3d, wygl\u0105d itp.)<\/p><p>6. Jaka by\u0142aby fabu\u0142a?<\/p><p>7. Jak sko\u0144czy\u0142by si\u0119 film?<\/p><p>8. Jaki by\u0142by tytu\u0142 filmu?<\/p><p>Po wys\u0142uchaniu ta\u015bmy z muzyk\u0105, uczniowie zapisuj\u0105 swoje odpowiedzi, a nast\u0119pnie por\u00f3wnuj\u0105 je w parach lub ma\u0142ych grupach. Uczniowie odczytuj\u0105 w ko\u0144cu swoje skojarzenia i sugestie.<\/p><p>7. POMIESZANE PIOSENKI<br \/>Celem tego zadania jest \u0107wiczenie umiej\u0119tno\u015bci s\u0142uchania ze zrozumieniem oraz umiej\u0119tno\u015bci wykorzystywanie wskaz\u00f3wek tekstowych do porz\u0105dkowania tekstu. Znajdujemy piosenk\u0105 i nagranie na kasecie lub p\u0142ycie dostosowan\u0105 j\u0119zykowo do poziomu danej grupy. Kopiujemy tekst w liczbie wystarczaj\u0105cej dla ka\u017cdego ucznia lub pary,<br \/>a nast\u0119pnie tniemy ca\u0142y tekst na linijki i umieszczamy te poci\u0119te skrawki w kopercie. Rozdajemy koperty uczniom i prosimy ich, aby spr\u00f3bowali uporz\u0105dkowa\u0107 tre\u015b\u0107 piosenki zgodnie z w\u0142asn\u0105 logik\u0105. Po uporz\u0105dkowaniu, prosimy uczni\u00f3w o por\u00f3wnanie swoich wersji. Nast\u0119pnie odtwarzamy piosenk\u0119 fragmentami i sprawdzamy wsp\u00f3lnie poprawno\u015b\u0107 wyboru uczni\u00f3w i ewentualnie prosimy ich o zgadywanie, kt\u00f3ry wiersz b\u0119dzie nast\u0119pny<br \/>w piosence. W ko\u0144cu uczniowie wys\u0142uchuj\u0105 ca\u0142ej piosenki i wprowadzaj\u0105 ewentualne poprawki.<\/p><p>8. ZGADNIJ, JAKA TO PIOSENKA?<br \/>Celem tego \u0107wiczenia jest przede wszystkim zabawa i sprawdzenie znajomo\u015bci utwor\u00f3w<\/p><p>muzycznych. Nale\u017cy przygotowa\u0107 nagranie z kilkoma lub kilkunastoma piosenkami oraz list\u0119 tytu\u0142\u00f3w piosenek (nieco wi\u0119cej ni\u017c fragment\u00f3w muzycznych). W bardziej zaawansowanych klasach mog\u0105 by\u0107 tylko fragmenty tytu\u0142\u00f3w. Wr\u0119czamy uczniom tytu\u0142y piosenek i prosimy ich o po\u0142\u0105czenie tytu\u0142u z us\u0142yszan\u0105 melodi\u0105. Po wys\u0142uchaniu wszystkich piosenek, prosimy uczni\u00f3w o por\u00f3wnanie swoich wybor\u00f3w. Ostatecznie jeden<br \/>z uczni\u00f3w zapisuje swoj\u0105 list\u0119 na tablicy.<\/p><p>&nbsp;<\/p><p>Referat opracowany na podstawie ksi\u0105\u017cki: Music &amp; Song, Murphey T. (1993): Oxford University Press.<\/p><p>Autor: Piotr Skubi\u0144ski<\/p><\/div><\/div><\/div><div class=\"ea-card sp-ea-single\"><h3 class=\"ea-header\"><a class=\"collapsed\" id=\"ea-header-602\" role=\"button\" data-sptoggle=\"spcollapse\" data-sptarget=\"#collapse602\" aria-controls=\"collapse602\" href=\"#\" aria-expanded=\"false\" tabindex=\"0\"><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"ea-expand-icon eap-icon-ea-expand-plus\"><\/i> Testowanie jako skuteczne narz\u0119dzie edukacyjne<\/a><\/h3><div class=\"sp-collapse spcollapse spcollapse\" id=\"collapse602\" data-parent=\"#sp-ea-60\" role=\"region\" aria-labelledby=\"ea-header-602\"> <div class=\"ea-body\"><p>Wst\u0119p<br \/>Testowanie od dawna kojarzone jest z ocenianiem uczni\u00f3w i ich post\u0119p\u00f3w w nauce, jednak w ostatnich latach zyskuje ono r\u00f3wnie\u017c uznanie jako efektywne narz\u0119dzie edukacyjne. Testowanie mo\u017ce by\u0107 nie tylko narz\u0119dziem oceny ucznia, ale te\u017c jednym z efektywnych sposob\u00f3w wspierania procesu nauczania-uczenia si\u0119 w szkole oraz poza ni\u0105.<\/p><p>Badania pokazuj\u0105, \u017ce regularne stosowanie test\u00f3w i quiz\u00f3w w procesie edukacyjnym mo\u017ce znacz\u0105co poprawi\u0107 zapami\u0119tywanie informacji, zrozumienie materia\u0142u oraz zwi\u0119kszy\u0107 motywacj\u0119 uczni\u00f3w do nauki.<\/p><p>W niniejszym artykule przedstawi\u0119, jak testowanie mo\u017ce nie tylko sprawdza\u0107 wiedz\u0119 uczni\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c aktywnie wspomaga\u0107 proces nauczania, uwzgl\u0119dniaj\u0105c konkretne metody i techniki stosowane przez nauczycieli.<\/p><p>Efekt testowania kluczem do skutecznego uczenia si\u0119<br \/>Liczne badania wskazuj\u0105, \u017ce testowanie jest bardzo skuteczn\u0105 metod\u0105 nauki. Aktywne testowanie, czyli regularne przeprowadzanie test\u00f3w i quiz\u00f3w lub udzia\u0142 w testach, mo\u017ce znacz\u0105co wp\u0142yn\u0105\u0107 na efektywno\u015b\u0107 zar\u00f3wno nauczania, jak i uczenia si\u0119.<\/p><p>Jednym z kluczowych aspekt\u00f3w wykorzystania testowania w edukacji jest efekt testowania (testing effect). Badania wskazuj\u0105, \u017ce regularne testowanie wiedzy uczni\u00f3w przyczynia si\u0119 do trwa\u0142ego zapami\u0119tywania informacji. Roediger i Butler (2011) wykazali, \u017ce uczniowie, kt\u00f3rzy regularnie uczestnicz\u0105 w testach, maj\u0105 lepsze wyniki w d\u0142ugoterminowym zapami\u0119tywaniu materia\u0142u w por\u00f3wnaniu z uczniami, kt\u00f3rzy jedynie powtarzaj\u0105 materia\u0142 bez testowania.<\/p><p>Te badania pokazuj\u0105, \u017ce testowanie przyczynia si\u0119 do poprawy retencji wiedzy (przechowywanie wiedzy) poprzez zjawisko zwane &#8222;efektem testowania&#8221;. Polega ono na tym, \u017ce przypominanie sobie informacji podczas testu wzmacnia \u015blady pami\u0119ciowe, co z kolei zwi\u0119ksza szanse na ich d\u0142u\u017csze i lepsze zachowanie w pami\u0119ci. Pami\u0119\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142a zostaje wzmocniona, gdy cz\u0119\u015b\u0107 okresu uczenia si\u0119 jest po\u015bwi\u0119cona na wydobywaniu informacji z pami\u0119ci poprzez rozwi\u0105zywanie zada\u0144 i odpowiadanie na pytania. W ten spos\u00f3b nauka staje si\u0119 bardziej efektywna. Dowiedziono, \u017ce ucze\u0144 przez testowanie siebie, uczy si\u0119 wi\u0119cej ni\u017c przez np. wielokrotne czytanie tego samego materia\u0142u.<\/p><p>Formy testowania<br \/>W praktyce szkolnej metoda testowania jako spos\u00f3b uczenia si\u0119 mo\u017ce by\u0107 stosowana w rozmaitych formach, takich jak:<\/p><p>Quizy \u2013 kr\u00f3tkie testy sprawdzaj\u0105ce, kt\u00f3re pomagaj\u0105 uczniom regularnie sprawdza\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119 w celu jej utrwalenia.<\/p><p>Odpytywanie si\u0119 \u2013 metoda polegaj\u0105ca na wzajemnym zadawaniu sobie pyta\u0144 przez uczni\u00f3w, co sprzyja zaanga\u017cowaniu, interaktywno\u015bci i lepszemu zapami\u0119tywaniu materia\u0142u.<\/p><p>Samoocena i testy wzajemne \u2013 samoocena i testy wzajemne anga\u017cuj\u0105 uczni\u00f3w w proces oceny, co sprzyja rozwijaniu umiej\u0119tno\u015bci krytycznego my\u015blenia i samo\u015bwiadomo\u015bci. Uczniowie mog\u0105 przygotowywa\u0107 quizy dla siebie nawzajem lub ocenia\u0107 prace koleg\u00f3w, co pomaga im zrozumie\u0107 materia\u0142y z r\u00f3\u017cnych perspektyw.<\/p><p>Fiszki \u2013 karty z pytaniami i odpowiedziami, kt\u00f3re s\u0105 przygotowywane samodzielnie przez uczni\u00f3w lub nauczyciela, zwi\u0119kszaj\u0105 zaanga\u017cowanie i zrozumienie materia\u0142u.<\/p><p>Quizy online (np. Kahoot!, Quizlet czy Quizizz) \u2013 interaktywne platformy edukacyjne pozwalaj\u0105 na tworzenie interaktywnych quiz\u00f3w, kt\u00f3re anga\u017cuj\u0105 uczni\u00f3w i pozwalaj\u0105 na natychmiastowe sprawdzenie wynik\u00f3w. Tego typu quizy motywuj\u0105 uczni\u00f3w do aktywnego uczenia si\u0119.<\/p><p>Gry edukacyjne \u2013 interaktywne gry, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105c nauk\u0119 z zabaw\u0105, sprzyjaj\u0105 lepszemu przyswajaniu wiedzy.<\/p><p>Skuteczno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnych form testowania<br \/>Znaczenie r\u00f3\u017cnorodnych i roz\u0142o\u017conych w czasie \u0107wicze\u0144<\/p><p>\u0106wiczenia w przywo\u0142ywaniu nowej wiedzy lub umiej\u0119tno\u015bci s\u0105 wa\u017cnym instrumentem procesu uczenia si\u0119. Przywo\u0142ywanie wiedzy zwi\u0105zane jest ze wzmo\u017conym wysi\u0142kiem i prowadzi do lepszego zapami\u0119tywania i trwa\u0142ej retencji. Nie bez znaczenia pozostaje rodzaj stosowanych \u0107wicze\u0144.<\/p><p>Testy wymagaj\u0105ce udzielenia odpowiedzi w postaci kr\u00f3tkiej odpowiedzi, napisania eseju lub \u0107wicze\u0144 z wykorzystaniem fiszek okazuj\u0105 si\u0119 znacznie skuteczniejsze ni\u017c proste testy wielokrotnego wyboru czy testy typu \u201etak\/nie\u201d. Wyniki te s\u0105 zbie\u017cne z licznymi wynikami bada\u0144 (m.in. Roediger &amp; Butler 2011) wskazuj\u0105cymi, \u017ce testy przypominania (recall tests) s\u0105 korzystniejsze dla p\u00f3\u017aniejszej efektywno\u015bci pami\u0119ci ni\u017c testy rozpoznawania (recognition tests).<\/p><p>\u0106wiczenia zr\u00f3\u017cnicowane, roz\u0142o\u017cone w czasie, przemieszane z innymi tematami prowadz\u0105 do lepszego opanowania materia\u0142u i d\u0142ugotrwa\u0142ego przechowywania go w pami\u0119ci, cho\u0107 wymagaj\u0105 wi\u0119kszego wysi\u0142ku. Wielokrotne przywo\u0142ywanie materia\u0142u (testowanie) sprawia, \u017ce zapami\u0119tane tre\u015bci staj\u0105 si\u0119 trwalsze i \u0142atwiejsze do przywo\u0142ania w nowych warunkach, co pozwala na zastosowanie wiedzy do rozwi\u0105zywania szerszego zakresu problem\u00f3w.<\/p><p>Por\u00f3wnanie \u0107wicze\u0144 skomasowanych i przemieszanych<\/p><p>Badania dostarczaj\u0105 mocnych dowod\u00f3w na to, \u017ce \u0107wiczenia skomasowane (czyli wielokrotne powtarzanie tej samej czynno\u015bci) przynosz\u0105 gorsze efekty w procesie uczenia si\u0119 i prowadz\u0105 do s\u0142abszej retencji ni\u017c \u0107wiczenia roz\u0142o\u017cone w czasie i przeplatane z innymi. Eksperymenty wykazuj\u0105, \u017ce bieg\u0142o\u015b\u0107 i d\u0142ugotrwa\u0142e przechowywanie informacji s\u0105 znacznie lepsze, gdy \u0107wiczenia s\u0105 przemieszane.<\/p><p>Dowiedziono te\u017c, \u017ce \u0107wiczenia urozmaicone poprawiaj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do transferu wyuczonych tre\u015bci z jednej sytuacji do innej. Umiej\u0119tno\u015bci wyuczone poprzez \u0107wiczenia mniej wymagaj\u0105ce, skomasowane, zostaj\u0105 zakodowane w postaci prostszej reprezentacji umys\u0142owej ni\u017c umiej\u0119tno\u015bci wyuczone dzi\u0119ki \u0107wiczeniom bardziej urozmaiconym, stanowi\u0105cym wi\u0119ksze wyzwanie i wymagaj\u0105cym wi\u0119kszej aktywno\u015bci poznawczej. Umiej\u0119tno\u015bci nabyte w ten spos\u00f3b s\u0105 zakodowane w postaci bardziej elastycznej reprezentacji umys\u0142owej i daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 szerszego ich wykorzystania w przysz\u0142o\u015bci.<\/p><p>Czynniki zwi\u0119kszaj\u0105ce efektywno\u015b\u0107 testowania<br \/>1. Regularno\u015b\u0107 powtarzania<\/p><p>Regularne testowanie w kr\u00f3tkich odst\u0119pach czasu jest kluczowe dla skuteczno\u015bci tej metody. Powtarzanie materia\u0142u w formie quiz\u00f3w pozwala na lepsze utrwalenie wiedzy, poprawia d\u0142ugotrwa\u0142e przechowywanie informacji w pami\u0119ci i tym samym zmniejsza ryzyko jej zapomnienia.<\/p><p>2. Zr\u00f3\u017cnicowanie form test\u00f3w<\/p><p>Stosowanie r\u00f3\u017cnych format\u00f3w test\u00f3w, takich jak pytania otwarte, wielokrotnego wyboru, zadania praktyczne czy odpytywanie si\u0119, pozwala na lepsze zrozumienie i integracj\u0119 wiedzy uczni\u00f3w.<\/p><p>3. Natychmiastowa informacja zwrotna<\/p><p>Szybkie i szczeg\u00f3\u0142owe informacje zwrotne pomagaj\u0105 uczniom zrozumie\u0107, co zrobili dobrze, a co \u017ale, na bie\u017c\u0105co korygowa\u0107 swoje b\u0142\u0119dy i lepiej rozumie\u0107 omawiane zagadnienia (np. Quizlet, Quizizz).<\/p><p>4. Personalizacja testowania<\/p><p>Dostosowanie tempa wykonywania test\u00f3w do indywidualnych potrzeb i styl\u00f3w uczenia si\u0119, a tak\u017ce wiedzy uczni\u00f3w mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 efektywno\u015b\u0107 ich stosowania.<\/p><p>5. Aktywna nauka<\/p><p>Aktywne przywo\u0142ywanie informacji z pami\u0119ci (zamiast pasywnego przegl\u0105dania materia\u0142u) powoduje lepsze zapami\u0119tywanie i zrozumienie materia\u0142u przez uczni\u00f3w.<\/p><p>6. Powtarzalno\u015b\u0107 w przywo\u0142ywaniu informacji<\/p><p>Powracanie do tych samych temat\u00f3w w formie r\u00f3\u017cnych pyta\u0144 i w zr\u00f3\u017cnicowanym kontek\u015bcie pomaga w g\u0142\u0119bszym zrozumieniu i lepszym zapami\u0119tywaniu oraz integracji nowej wiedzy z ju\u017c posiadan\u0105.<\/p><p>Korzy\u015bci ze stosowania test\u00f3w i quiz\u00f3w<br \/>W Columbia Middle School przeprowadzono badanie dotycz\u0105ce efektywno\u015bci quiz\u00f3w. Wyniki ankiety w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w by\u0142y jednoznaczne: 89% uczni\u00f3w zauwa\u017cy\u0142o popraw\u0119 w poziomie swojej wiedzy, a 64% uczni\u00f3w stwierdzi\u0142o, \u017ce rozwi\u0105zywanie quiz\u00f3w zmniejszy\u0142o ich stres.<\/p><p>Jon Wehrenberg, nauczyciel historii w klasie \u00f3smej w tej szkole \u015bredniej, wprowadzi\u0142 do swojej klasy r\u00f3\u017cnorodne formy \u0107wicze\u0144 w przywo\u0142ywaniu zdobytej wiedzy, w tym quizy. Ponadto dzi\u0119ki swojej w\u0142asnej stronie internetowej umo\u017cliwi\u0142 uczniom korzystanie z dodatkowych narz\u0119dzi pracy w sieci, takich jak fiszki czy gry edukacyjne. Dzi\u0119ki tym praktykom jego uczniowie zyskali dost\u0119p do r\u00f3\u017cnorodnych form nauki poza tradycyjnymi metodami i skutecznie poprawiali swoj\u0105 wiedz\u0119.<\/p><p>Zako\u0144czenie<br \/>Testowanie jako narz\u0119dzie edukacyjne nie tylko ocenia wiedz\u0119 uczni\u00f3w, ale tak\u017ce aktywnie wspiera proces uczenia si\u0119. Dowiedziono, \u017ce uczymy si\u0119 lepiej, kiedy regularnie sprawdzamy swoj\u0105 wiedz\u0119, otrzymujemy informacj\u0119 zwrotn\u0105 i poprawiamy swoje b\u0142\u0119dy. Proces testowania sprzyja g\u0142\u0119bszemu zrozumieniu materia\u0142u oraz przechowywania retencji informacji.<\/p><p>Regularne stosowanie test\u00f3w i quiz\u00f3w mo\u017ce poprawi\u0107 zapami\u0119tywanie informacji, motywacj\u0119 oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 samokontroli uczni\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142czesne metody nauczania oraz zdobycze technologiczne umo\u017cliwiaj\u0105 nauczycielom i uczniom korzystanie z r\u00f3\u017cnorodnych form testowania (przywo\u0142ywania informacji), co sprzyja efektywniejszemu przyswajaniu wiedzy. Dzi\u0119ki odpowiedniemu zastosowaniu test\u00f3w i quiz\u00f3w, nauczyciele mog\u0105 nie tylko lepiej monitorowa\u0107 post\u0119py uczni\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c aktywnie wspiera\u0107 ich proces uczenia si\u0119.<\/p><p>&nbsp;<\/p><p>Opracowanie: Piotr Skubi\u0144ski<\/p><p>Bibliografia i Netografia<br \/>Kahoot! (2024). Engage and motivate learners with Kahoot!. \u0179r\u00f3d\u0142o: [https:\/\/www.kahoot.com].<\/p><p>Karpicke, J. D., &amp; Blunt, J. R. (2011). Retrieval practice produces more learning than elaborative studying with concept mapping. Science , 331(6018), 772-775.<\/p><p>Komorowska, H. (2005) Metodyka nauczania j\u0119zyk\u00f3w obcych. Warszawa: Fraszka Edukacyjna.<\/p><p>McDaniel, M. A., Anderson, J. L., Derbish, M. H., &amp; Morrisette, N. (2007). Testing the testing effect in the classroom. European Journal of Cognitive Psychology, 19(4-5), 494-513.<\/p><p>Quizlet (2024). How Quizlet works. \u0179r\u00f3d\u0142o: [https:\/\/www.quizlet.com].<\/p><p>Roediger, H. L., &amp; Butler, A. C. (2011). The critical role of retrieval practice in long-term retention. Trends in Cognitive Sciences , 15(1), 20-27.<\/p><p>Roediger, H. L., McDaniel, M. A., Brown, P. C. (2016) Harvardzki poradnik skutecznego uczenia si\u0119. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.<\/p><\/div><\/div><\/div><div class=\"ea-card sp-ea-single\"><h3 class=\"ea-header\"><a class=\"collapsed\" id=\"ea-header-603\" role=\"button\" data-sptoggle=\"spcollapse\" data-sptarget=\"#collapse603\" aria-controls=\"collapse603\" href=\"#\" aria-expanded=\"false\" tabindex=\"0\"><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"ea-expand-icon eap-icon-ea-expand-plus\"><\/i> Wp\u0142yw g\u0142\u0119bokiego uczenia si\u0119 na skuteczno\u015b\u0107 nauczania<\/a><\/h3><div class=\"sp-collapse spcollapse spcollapse\" id=\"collapse603\" data-parent=\"#sp-ea-60\" role=\"region\" aria-labelledby=\"ea-header-603\"> <div class=\"ea-body\"><p>Wprowadzenie<br \/>Uczenie si\u0119 jest procesem, kt\u00f3ry odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu ka\u017cdego cz\u0142owieka, b\u0119d\u0105c fundamentem rozwoju osobistego, zawodowego i spo\u0142ecznego. To dzi\u0119ki procesowi zdobywania wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci jednostka mo\u017ce adaptowa\u0107 si\u0119 do zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w otoczenia, lepiej rozumie\u0107 siebie i otaczaj\u0105cy \u015bwiat, rozwija\u0107 swoje talenty oraz realizowa\u0107 aspiracje.<\/p><p>G\u0142\u0119bokie uczenie, znane r\u00f3wnie\u017c jako deep learning, jest terminem, kt\u00f3ry w ostatnich latach zyska\u0142 na popularno\u015bci zar\u00f3wno w kontek\u015bcie technologii, jak i edukacji, chocia\u017c jest znany od dawna. W przesz\u0142o\u015bci g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 w szkole nazywano zazwyczaj \u201enauczaniem problemowym\u201d lub \u201euczeniem si\u0119 przez odkrywanie\u201d.<\/p><p>Ta koncepcja edukacyjna ponownie zyskuje na popularno\u015bci w obszarze edukacji, proponuj\u0105c zmiany w sposobie, w jaki uczniowie ucz\u0105 si\u0119 i rozwijaj\u0105 swoje talenty w szko\u0142ach. G\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 odnosi si\u0119 do metod, kt\u00f3re anga\u017cuj\u0105 uczni\u00f3w w taki spos\u00f3b, aby nie tylko zapami\u0119tywali wiedz\u0119, ale tak\u017ce zrozumieli i potrafili zastosowa\u0107 j\u0105 w praktyce.<\/p><p>W dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u skupi\u0119 si\u0119 na przedstawieniu aktualnego stanu wiedzy na temat g\u0142\u0119bokiego uczenia si\u0119 oraz opisie narz\u0119dzi skutecznie rozwijaj\u0105cych ten typ uczenia si\u0119, prezentuj\u0105c konkretne techniki i metody, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 wdro\u017cone w procesie edukacyjnym.<\/p><p>Czym jest g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119?<br \/>G\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 to podej\u015bcie edukacyjne, kt\u00f3re skupia si\u0119 na zrozumieniu, analizie oraz zastosowaniu wiedzy. W przeciwie\u0144stwie do powierzchownego uczenia si\u0119, kt\u00f3re skupia si\u0119 na zapami\u0119tywaniu fakt\u00f3w zazwyczaj na kr\u00f3tki okres, w g\u0142\u0119bokim uczeniu d\u0105\u017cy si\u0119 do zrozumienia materia\u0142u, co prowadzi do trwa\u0142ego przyswajania wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci. Uczniowie zaanga\u017cowani w g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 ucz\u0105 si\u0119 ten materia\u0142 krytycznie ocenia\u0107 i stosowa\u0107 go w nowych sytuacjach.<\/p><p>G\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119, wed\u0142ug autor\u00f3w ksi\u0105\u017cki &#8222;Teaching for Deeper Learning&#8221; (Jay McTighe i Harvey F. Silver), obejmuje kilka rodzaj\u00f3w my\u015blenia i polega na rozwijaniu u uczni\u00f3w tych umiej\u0119tno\u015bci. Autorzy tej ksi\u0105\u017cki wymieniaj\u0105 a\u017c siedem &#8222;zdolno\u015bci my\u015blenia&#8221;:<\/p><p>My\u015blenie krytyczne &#8211; zdolno\u015b\u0107 do analizy i oceny informacji w spos\u00f3b logiczny<\/p><p>i systematyczny.<\/p><p>My\u015blenie tw\u00f3rcze &#8211; zdolno\u015b\u0107 do tworzenia nowych pomys\u0142\u00f3w, poszukiwania nowych rozwi\u0105za\u0144 problem\u00f3w oraz podej\u015bcia do zada\u0144 w innowacyjny spos\u00f3b.<\/p><p>My\u015blenie metakognitywne &#8211; zdolno\u015b\u0107 do refleksji nad w\u0142asnym procesem my\u015blenia<\/p><p>i uczenia si\u0119 oraz \u015bwiadomym wyborem najlepszych strategii uczenia si\u0119.<\/p><p>My\u015blenie systemowe &#8211; zdolno\u015b\u0107 do rozumienia i analizowania z\u0142o\u017conych system\u00f3w oraz relacji mi\u0119dzy ich elementami.<\/p><p>My\u015blenie oparte na wsp\u00f3\u0142pracy &#8211; zdolno\u015b\u0107 do efektywnej wsp\u00f3\u0142pracy z innymi, wymiany pomys\u0142\u00f3w i wsp\u00f3lnego rozwi\u0105zywania problem\u00f3w.<\/p><p>My\u015blenie adaptacyjne &#8211; zdolno\u015b\u0107 do przystosowywania si\u0119 do nowych sytuacji, elastycznego reagowania na zmiany.<\/p><p>My\u015blenie moralne i etyczne &#8211; zdolno\u015b\u0107 do rozwa\u017cania kwestii moralnych i etycznych oraz podejmowania decyzji w oparciu o warto\u015bci i zasady.<\/p><p>Powierzchowne, a g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119<br \/>W literaturze naukowej wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa g\u0142\u00f3wne typy uczenia si\u0119: powierzchowne i g\u0142\u0119bokie. Zrozumienie tych dw\u00f3ch sposob\u00f3w uczenia si\u0119 jest istotne dla skutecznego przyswajania wiedzy oraz osi\u0105gania sukces\u00f3w edukacyjnych oraz zawodowych.<\/p><p>Powierzchowne uczenie si\u0119 to takie podej\u015bcie do nauki, kt\u00f3re skupia si\u0119 na zapami\u0119tywaniu informacji bez g\u0142\u0119bszego zrozumienia ich znaczenia i zastosowania. To forma przechowywanie informacji w pami\u0119ci kr\u00f3tkotrwa\u0142ej, bez tworzenia trwa\u0142ych po\u0142\u0105cze\u0144 z wiedz\u0105 ju\u017c posiadan\u0105 (pami\u0119\u0107 d\u0142ugoterminowa).<\/p><p>Z kolei g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 polega na zrozumieniu i integracji nowej wiedzy z ju\u017c posiadan\u0105. Uczniowie i studenci zaanga\u017cowani w g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 staraj\u0105 si\u0119 zrozumie\u0107 materia\u0142, przeanalizowa\u0107 go, a nast\u0119pnie zastosowa\u0107 zdobyt\u0105 wiedz\u0119 w r\u00f3\u017cnych sytuacjach. Taki spos\u00f3b uczenia si\u0119 sprzyja rozwijaniu umiej\u0119tno\u015bci krytycznego my\u015blenia, rozwi\u0105zywania problem\u00f3w i kreatywno\u015bci. Poni\u017cej przedstawiam charakterystyki obu typ\u00f3w uczenia si\u0119.<\/p><p>Charakterystyka powierzchownego uczenia si\u0119<\/p><p>Zapami\u0119tywanie fakt\u00f3w &#8211; uczniowie koncentruj\u0105 si\u0119 na zapami\u0119tywaniu informacji bez zrozumienia ich kontekstu.<\/p><p>Brak krytycznego my\u015blenia &#8211; powierzchowne uczenie si\u0119 nie wymaga analizy, interpretacji ani krytycznego my\u015blenia.<\/p><p>Kr\u00f3tkoterminowa retencja &#8211; informacje przyswojone w spos\u00f3b powierzchowny s\u0105 zazwyczaj szybko zapominane po zdaniu testu lub egzaminu.<\/p><p>Brak powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy elementami wiedzy &#8211; uczniowie nie staraj\u0105 si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 nowych informacji z wcze\u015bniej zdobyt\u0105 wiedz\u0105.<\/p><p>Charakterystyka g\u0142\u0119bokiego uczenia si\u0119<\/p><p>Zrozumienie materia\u0142u &#8211; uczniowie d\u0105\u017c\u0105 do g\u0142\u0119bokiego zrozumienia informacji, co obejmuje analiz\u0119, syntez\u0119 i ocen\u0119 danych.<\/p><p>Krytyczne my\u015blenie &#8211; g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 wymaga my\u015blenia krytycznego oraz umiej\u0119tno\u015bci rozwi\u0105zywania problem\u00f3w.<\/p><p>D\u0142ugoterminowa retencja &#8211; informacje przyswojone w spos\u00f3b g\u0142\u0119boki s\u0105 lepiej zapami\u0119tywane i \u0142atwiej dost\u0119pne w przysz\u0142o\u015bci.<\/p><p>\u0141\u0105czenie wiedzy &#8211; uczniowie staraj\u0105 si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 nowe informacje z ju\u017c posiadan\u0105 wiedz\u0105, co u\u0142atwia zrozumienie i zapami\u0119tywanie.<\/p><p>Badania nad uczeniem si\u0119<\/p><p>Badania naukowe potwierdzaj\u0105, \u017ce g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 prowadzi do lepszych wynik\u00f3w w nauce oraz trwa\u0142o\u015bci wiedzy. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 badanie przeprowadzone przez Martona i S\u00e4lj\u00f6 (1976), kt\u00f3rzy jako jedni z pierwszych wskazali na r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy powierzchownym, a g\u0142\u0119bokim uczeniem si\u0119. Ich badania wykaza\u0142y, \u017ce studenci stosuj\u0105cy g\u0142\u0119bokie podej\u015bcie uzyskiwali wy\u017csze oceny i lepiej rozumieli materia\u0142. Te badania wykaza\u0142y te\u017c, \u017ce studenci stosuj\u0105cy powierzchowne strategie uczenia si\u0119 osi\u0105gaj\u0105 gorsze wyniki w d\u0142ugoterminowej retencji wiedzy w por\u00f3wnaniu do tych, kt\u00f3rzy stosuj\u0105 strategie g\u0142\u0119bokiego uczenia si\u0119.<\/p><p>Inne badanie, przeprowadzone przez Entwistle i Ramsden (1983), potwierdzi\u0142o te wnioski, pokazuj\u0105c, \u017ce studenci zaanga\u017cowani w g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 osi\u0105gali lepsze wyniki w testach sprawdzaj\u0105cych zrozumienie i zastosowanie wiedzy. Badania te wskazuj\u0105, \u017ce spos\u00f3b, w jaki uczymy si\u0119, ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na nasze osi\u0105gni\u0119cia szkolne i umiej\u0119tno\u015b\u0107 zastosowania wiedzy w praktyce.<\/p><p>Badania Biggsa (1987) wskazuj\u0105, \u017ce studenci stosuj\u0105cy g\u0142\u0119bokie strategie uczenia si\u0119 osi\u0105gaj\u0105 lepsze wyniki akademickie i s\u0105 bardziej zadowoleni z procesu nauki. Ponadto, Hattie (2009) w swojej analizie potwierdzi\u0142, \u017ce g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 jest silnie zwi\u0105zane z wysokimi osi\u0105gni\u0119ciami akademickimi oraz umiej\u0119tno\u015bci\u0105 zastosowania wiedzy w praktyce.<\/p><p>Badania Entwistle&#8217;a (2009) potwierdzaj\u0105, \u017ce powierzchowne uczenie si\u0119 prowadzi do ni\u017cszych osi\u0105gni\u0119\u0107 akademickich i mniejszej satysfakcji z procesu nauki.<\/p><p>G\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 &#8211; praktyczne rady dla nauczycieli<br \/>Zastosowanie g\u0142\u0119bokiego uczenia si\u0119 w szko\u0142ach wymaga zmian zar\u00f3wno w programach nauczania, jak i w podej\u015bciu nauczycieli do procesu edukacyjnego. Poni\u017cej opisany jest przegl\u0105d kluczowych technik i strategii, kt\u00f3re mog\u0105 wspiera\u0107 nauczycieli i uczni\u00f3w w rozwijaniu g\u0142\u0119bokiego uczenia si\u0119.<\/p><p>Techniki i strategie rozwijania g\u0142\u0119bokiego uczenia si\u0119<\/p><p>1. Powtarzanie z odst\u0119pami czasowymi (Spaced repetition)<\/p><p>Metoda ta polega na powtarzaniu materia\u0142u w coraz wi\u0119kszych odst\u0119pach czasu. Badania wykazuj\u0105, \u017ce powtarzanie materia\u0142u w odpowiednich odst\u0119pach jest znacznie skuteczniejsze ni\u017c tradycyjne, jednokrotne przyswajanie du\u017cej ilo\u015bci materia\u0142u na raz.<\/p><p>2. Aktywne przypominanie (Active recall)<\/p><p>Technika aktywnego przypominania polega na aktywnym wydobywaniu informacji z pami\u0119ci, zamiast pasywnego przegl\u0105dania notatek. Uczniowie mog\u0105, na przyk\u0142ad, tworzy\u0107 w\u0142asne pytania testowe lub korzysta\u0107 z gotowych test\u00f3w lub quiz\u00f3w, aby regularnie sprawdza\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119. Aktywne przypominanie pomaga w przenoszeniu informacji z pami\u0119ci kr\u00f3tkotrwa\u0142ej do d\u0142ugotrwa\u0142ej, co w rezultacie mo\u017ce znacz\u0105co poprawi\u0107 efektywno\u015b\u0107 nauki.<\/p><p>3. Informacja zwrotna (Feedback)<\/p><p>Regularne i konstruktywne informacje zwrotne s\u0105 niezb\u0119dne dla g\u0142\u0119bokiego uczenia. Wykorzystywanie informacji zwrotnej w nauczaniu przyczynia si\u0119 do lepszego zrozumienia i utrwalenia wiedzy przez uczni\u00f3w. Dzi\u0119ki informacjom zwrotnym uczniowie mog\u0105 lepiej zrozumie\u0107, jakie b\u0142\u0119dy pope\u0142niaj\u0105 i jak je naprawi\u0107. To prowadzi do g\u0142\u0119bszego zrozumienia materia\u0142u, a nie tylko do zapami\u0119tywania fakt\u00f3w. Stosowanie informacji zwrotnej w nauczaniu nie tylko wspiera g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119, ale tak\u017ce przyczynia si\u0119 do og\u00f3lnego rozwoju uczni\u00f3w, pomagaj\u0105c im stawa\u0107 si\u0119 bardziej \u015bwiadomymi i samodzielnymi jednostkami w obszarze uczenia si\u0119.<\/p><p>4. \u0106wiczenia mieszane (Interleaved practice)<\/p><p>Polega na mieszaniu r\u00f3\u017cnych temat\u00f3w, rodzaj\u00f3w problem\u00f3w lub \u0107wicze\u0144 w trakcie jednej sesji nauki. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 rozwi\u0105zywanie zada\u0144 matematycznych z r\u00f3\u017cnych dzia\u0142\u00f3w na jednej lekcji. Badania pokazuj\u0105, \u017ce uczniowie, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 z \u0107wicze\u0144 mieszanych, cz\u0119sto osi\u0105gaj\u0105 lepsze wyniki w testach i na egzaminach. Ta metoda edukacyjna sprzyja g\u0142\u0119bszemu zrozumieniu i zastosowaniu wiedzy w r\u00f3\u017cnych kontekstach, co przek\u0142ada si\u0119 na lepsze osi\u0105gni\u0119cia szkolne uczni\u00f3w i mo\u017ce znacz\u0105co podnie\u015b\u0107 efektywno\u015b\u0107 procesu uczenia si\u0119.<\/p><p>5. Uczenie si\u0119 przez nauczanie (Learning by teaching)<\/p><p>Uczenie si\u0119 przez nauczanie to metoda, kt\u00f3ra nie tylko wzmacnia zrozumienie i utrwalenie wiedzy uczni\u00f3w, ale tak\u017ce rozwija u nich wiele kluczowych umiej\u0119tno\u015bci mi\u0119kkich, takich jak komunikacj\u0119, krytyczne my\u015blenie, wsp\u00f3\u0142prac\u0119 i samodzielno\u015b\u0107. Stosowanie tej metody w szkole mo\u017ce znacz\u0105co przyczyni\u0107 si\u0119 do g\u0142\u0119bszego i bardziej anga\u017cuj\u0105cego procesu uczenia si\u0119.<\/p><p>6. Metoda projekt\u00f3w (PBL &#8211; Project Based Learning)<\/p><p>Nauczanie oparte na projektach wspiera g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 poprzez umo\u017cliwienie uczniom aktywnego zaanga\u017cowania w nauk\u0119, rozwijanie umiej\u0119tno\u015bci praktycznych, krytycznego my\u015blenia, promowanie wsp\u00f3\u0142pracy oraz rozwijanie motywacji. Uczniowie ucz\u0105 si\u0119, jak stosowa\u0107 umiej\u0119tno\u015bci i wiedz\u0119 w kontek\u015bcie r\u00f3\u017cnych dziedzin, co pozwala im zobaczy\u0107 i zrozumie\u0107 powi\u0105zania mi\u0119dzy nimi, co prowadzi do g\u0142\u0119bszego zrozumienia materia\u0142u.<\/p><p>7. Metoda problem\u00f3w (Problem Based Learning)<\/p><p>Metoda zbli\u017cona do metody projekt\u00f3w. W tym podej\u015bciu uczniowie pracuj\u0105 nad rzeczywistymi problemami, co stymuluje ich krytyczne my\u015blenie i praktyczne zastosowanie wiedzy. Uczniowie zamiast biernie przyjmowa\u0107 wiedz\u0119, staj\u0105 si\u0119 aktywnymi uczestnikami procesu nauczania-uczenia si\u0119. Dzi\u0119ki temu uczniowie s\u0105 bardziej zaanga\u017cowani i motywowani do nauki, co sprzyja g\u0142\u0119bszemu zrozumieniu materia\u0142u.<\/p><p>8. Refleksja i metawiedza (Reflection and meta-knowledge)<\/p><p>W tej strategii chodzi o zach\u0119canie uczni\u00f3w do samodzielnego monitorowania swojej nauki, refleksji nad procesem uczenia si\u0119 oraz do rozpoznawania skutecznych strategii nauki. Mog\u0105 to by\u0107 np. dzienniki uczniowskie, w kt\u00f3rych uczniowie zapisuj\u0105 swoje my\u015bli na temat tego, czego si\u0119 nauczyli, jakie metody nauki by\u0142y skuteczne, a z czym mieli problemy. S\u0105 one doskona\u0142ym narz\u0119dziem wspieraj\u0105cym metawiedz\u0119 uczni\u00f3w na temat ich uczenia si\u0119.<\/p><p>9. Dyskusje i pytania otwarte (Discussions and open-ended questions)<\/p><p>Stosowanie przez nauczycieli pyta\u0144 otwartych, kt\u00f3re sk\u0142aniaj\u0105 uczni\u00f3w do g\u0142\u0119bokiej analizy i refleksji, oraz promowanie dyskusji w klasie. Takie pytania wymagaj\u0105 od uczni\u00f3w zastanowienia si\u0119 i wyra\u017cenia w\u0142asnych my\u015bli, co stymuluje ich kreatywno\u015b\u0107 i krytyczne my\u015blenie (poprzez analizowanie, ocenianie, tworzenie i uzasadnianie argument\u00f3w).<\/p><p>10. Anga\u017cuj\u0105ce zadania (Engaging tasks)<\/p><p>Tworzenie zada\u0144, kt\u00f3re anga\u017cuj\u0105 uczni\u00f3w w proces g\u0142\u0119bokiego my\u015blenia sprawia, \u017ce uczniowie s\u0105 bardziej zainteresowani nauk\u0105, gdy\u017c zadania s\u0105 dla nich ciekawsze i zwi\u0105zane z ich zainteresowaniami oraz codziennym \u017cyciem. Anga\u017cuj\u0105ce zadania zach\u0119caj\u0105 uczni\u00f3w do aktywnego uczestnictwa w lekcjach, co prowadzi do g\u0142\u0119bszego zrozumienia materia\u0142u.<\/p><p>11. Zr\u00f3\u017cnicowane metody oceniania (Differentiated assessment methods)<\/p><p>Zastosowanie przez nauczycieli r\u00f3\u017cnych form oceniania (np. testy pisemne i ustne, projekty, prezentacje, zadania praktyczne, prace grupowe, ocena kole\u017ce\u0144ska) daje pe\u0142niejszy obraz umiej\u0119tno\u015bci i wiedzy ucznia, eliminuj\u0105c ryzyko stronniczo\u015bci lub przypadkowo\u015bci wynik\u00f3w. Ponadto zr\u00f3\u017cnicowanie metod oceniania mo\u017ce pom\u00f3c w redukcji stresu, daj\u0105c uczniom wi\u0119cej okazji do wykazania si\u0119 w r\u00f3\u017cnorodnych zadaniach oraz przyczyniaj\u0105c si\u0119 do podniesienia poziomu skuteczno\u015bci uczenia si\u0119.<\/p><p>12. Wsp\u00f3\u0142praca i nauka w grupie (Collaboration and peer learning)<\/p><p>Zach\u0119canie uczni\u00f3w do wsp\u00f3\u0142pracy i uczenia si\u0119 w zespo\u0142ach promuje wymian\u0119 pomys\u0142\u00f3w i wsp\u00f3lne rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w. Aktywne uczestnictwo i interakcje w grupie motywuj\u0105 te\u017c do wi\u0119kszego zaanga\u017cowania. Praca w grupach zach\u0119ca uczni\u00f3w do my\u015blenia krytycznego oraz poszukiwania kreatywnych rozwi\u0105za\u0144. Wsp\u00f3lne rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w rozwija umiej\u0119tno\u015b\u0107 analizy i syntezy informacji, co sprzyja g\u0142\u0119bokiemu uczeniu si\u0119.<\/p><p>13. Testy i quizy (Tests and Quizzes)<\/p><p>Jedn\u0105 z najskuteczniejszych metod wspieraj\u0105cych g\u0142\u0119bokie uczenie jest regularne stosowanie test\u00f3w i quiz\u00f3w. Badania pokazuj\u0105, \u017ce testowanie jest nie tylko narz\u0119dziem oceny, ale tak\u017ce kluczowym elementem procesu uczenia si\u0119, pomagaj\u0105c w utrwaleniu wiedzy. Regularne testowanie zwi\u0119ksza retencj\u0119 informacji poprzez zjawisko zwane &#8222;efektem testowania&#8221;. Efekt ten polega na tym, \u017ce sama czynno\u015b\u0107 przypominania sobie informacji poprawia ich d\u0142ugotrwa\u0142e zapami\u0119tanie i tym samym wspiera g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119.<\/p><p>14. Znany i znacz\u0105cy kontekst (Contextualization)<\/p><p>Umieszczanie nowych informacji w znanym i znacz\u0105cym dla uczni\u00f3w kontek\u015bcie sprzyja g\u0142\u0119bokiemu uczeniu si\u0119, poniewa\u017c pomaga uczniom lepiej rozumie\u0107, zapami\u0119tywa\u0107 i stosowa\u0107 now\u0105 wiedz\u0119, zwi\u0119ksza ich motywacj\u0119 i zaanga\u017cowanie podczas nauki oraz rozwija umiej\u0119tno\u015b\u0107 krytycznego my\u015blenia.<\/p><p>15. Organizery graficzne (Graphic organisers)<\/p><p>Korzystanie z organizer\u00f3w graficznych (tabele, diagramy, mapy my\u015bli) pomaga uczniom wizualizowa\u0107 i organizowa\u0107 informacje w spos\u00f3b, kt\u00f3ry u\u0142atwia zrozumienie i przyswajanie tre\u015bci. Uporz\u0105dkowane informacje pomagaj\u0105 dostrzec zwi\u0105zki mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi elementami materia\u0142u, co wspiera g\u0142\u0119bsze zrozumienie tematu i uczenie si\u0119.<\/p><p>16. Aktywne nauczanie (Active learning)<\/p><p>Aktywne nauczanie promuje bardziej z\u0142o\u017cone i trwa\u0142e przyswajanie wiedzy, kt\u00f3re wykracza poza powierzchowne zapami\u0119tywanie fakt\u00f3w. Nauczyciele powinni korzysta\u0107 z metod aktywnych (aktywizuj\u0105cych), takich jak projekty, dyskusje czy symulacje, poniewa\u017c mocno anga\u017cuj\u0105 one uczni\u00f3w i zach\u0119caj\u0105 ich do my\u015blenia krytycznego.<\/p><p>17. Zintegrowane nauczanie przedmiot\u00f3w (Integrated teaching)<\/p><p>Zintegrowane nauczanie przedmiot\u00f3w, zwane tak\u017ce nauczaniem interdyscyplinarnym, to podej\u015bcie edukacyjne, kt\u00f3re \u0142\u0105czy ze sob\u0105 r\u00f3\u017cne dyscypliny w celu stworzenia bardziej sp\u00f3jnego i znacz\u0105cego procesu uczenia si\u0119. Zintegrowane nauczanie wymaga od uczni\u00f3w nie tylko zapami\u0119tania fakt\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c umiej\u0119tno\u015bci \u0142\u0105czenia i zastosowania ich w r\u00f3\u017cnych kontekstach, co w rezultacie pomaga w lepszym zrozumieniu materia\u0142u.<\/p><p>18. Indywidualizacja nauczania (Individualised teaching)<\/p><p>Indywidualizacja nauczania to podej\u015bcie pedagogiczne, kt\u00f3re koncentruje si\u0119 na dostosowywaniu proces\u00f3w edukacyjnych do indywidualnych potrzeb, styl\u00f3w uczenia si\u0119 i zainteresowa\u0144 uczni\u00f3w. Dostosowanie metod nauczania i materia\u0142\u00f3w edukacyjnych do preferencji uczni\u00f3w, ich indywidualnych mo\u017cliwo\u015bci i potrzeb pozwala na lepsze zrozumienie i bardziej efektywne przyswajania przez nich wiedzy. Dzi\u0119ki temu uczniowie s\u0105 bardziej zaanga\u017cowani w proces nauki, co sprzyja g\u0142\u0119bszemu zrozumieniu materia\u0142u.<\/p><p>19. Nowoczesne technologie (Modern technology &#8211; ICT)<\/p><p>Wprowadzenie technologii informacyjno-komunikacyjnych do procesu nauczania sprzyja g\u0142\u0119bokiemu uczeniu si\u0119 poprzez indywidualizacj\u0119, mocne anga\u017cowanie uczni\u00f3w, rozw\u00f3j ich umiej\u0119tno\u015bci komunikacyjnych, pracy zespo\u0142owej, krytycznego my\u015blenia i rozwi\u0105zywania problem\u00f3w oraz refleksji nad procesem uczenia.<\/p><p>Przysz\u0142o\u015b\u0107 g\u0142\u0119bokiego uczenia si\u0119<br \/>Mimo licznych korzy\u015bci jakie daje to podej\u015bcie edukacyjne, stosowanie g\u0142\u0119bokiego uczenia si\u0119 w naszych szko\u0142ach nie jest jeszcze powszechne. Wymaga ono zmiany my\u015blenia i podej\u015bcia zar\u00f3wno nauczycieli, jak i uczni\u00f3w. Konieczne jest te\u017c odpowiednie wsparcie ze strony ca\u0142ego systemu edukacyjnego, w tym dost\u0119p do odpowiednich zasob\u00f3w i szkole\u0144 dla nauczycieli. Na szcz\u0119\u015bcie wiele szk\u00f3\u0142 i nauczycieli dostrzega korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z tego podej\u015bcia.<\/p><p>Podobne zjawisko obserwuje si\u0119 te\u017c w systemach edukacyjnych w innych krajach. Wiele szk\u00f3\u0142 i uczelni na ca\u0142ym \u015bwiecie zaczyna wdra\u017ca\u0107 metody g\u0142\u0119bokiego uczenia si\u0119. Na przyk\u0142ad, University of Edinburgh wprowadzi\u0142 program \u201eLearning and Teaching Enhancement\u201d, kt\u00f3ry ma na celu promowanie aktywnych i zorientowanych na studenta metod nauczania. Program ten obejmuje szkolenia dla nauczycieli oraz rozwijanie narz\u0119dzi wspieraj\u0105cych g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119.<\/p><p>Podobnie Finlandia, znana z jednego z najlepszych system\u00f3w edukacyjnych na \u015bwiecie, k\u0142adzie du\u017cy nacisk na g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119. Fi\u0144scy nauczyciele stosuj\u0105 metody nauczania, kt\u00f3re zach\u0119caj\u0105 do my\u015blenia krytycznego, rozwi\u0105zywania problem\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracy. Efektem jest nie tylko wysoki poziom wiedzy uczni\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c umiej\u0119tno\u015bci niezb\u0119dne w \u017cyciu codziennym.<\/p><p>Podsumowanie<br \/>Wydaje si\u0119, \u017ce g\u0142\u0119bokie uczenie si\u0119 ma ogromny potencja\u0142 w kontek\u015bcie edukacyjnym, oferuj\u0105c liczne korzy\u015bci zar\u00f3wno dla uczni\u00f3w, jak i nauczycieli, oraz przyczyniaj\u0105c si\u0119 do poprawy skuteczno\u015bci nauczania m.in. poprzez indywidualizacj\u0119 nauczania, zwi\u0119kszenie zaanga\u017cowania uczni\u00f3w i lepsze przygotowanie ich do przysz\u0142o\u015bci. Dlatego warto si\u0119 zastanowi\u0107 nad promowaniem go wprowadzaj\u0105c zmiany systemowe i zmiany w codziennej praktyce edukacyjnej nauczycieli.<\/p><p>Dzi\u0119ki g\u0142\u0119bokiemu uczeniu si\u0119 uczniowie b\u0119d\u0105 z pewno\u015bci\u0105 lepiej przygotowani do sprostania wyzwaniom wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, do pe\u0142nego wykorzystania swojego indywidualnego potencja\u0142u oraz do kontynuowania nauki przez ca\u0142e \u017cycie.<\/p><p>Opracowanie: Piotr Skubi\u0144ski<\/p><p>Bibliografia i netografia<br \/>Marton, F., &amp; S\u00e4lj\u00f6, R. (1976). On Qualitative Differences in Learning: I \u2013 Outcome and Process. British Journal of Educational Psychology, 46(1), 4-11.<\/p><p>Entwistle, N. J., &amp; Ramsden, P. (1983). Understanding Student Learning. Croom Helm.<\/p><p>Biggs, J. (1987). Student Approaches to Learning and Studying. Australian Council for Educational Research.<\/p><p>Prince, M. (2004). Does Active Learning Work? A Review of the Research. Journal of Engineering Education, 93(3), 223-231.<\/p><p>Komorowska, H. (2005). Metodyka nauczania j\u0119zyk\u00f3w obcych. Warszawa: Fraszka Edukacyjna.<\/p><p>Hattie, J. (2009). Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. Routledge.<\/p><p>Entwistle, N. J. (2009). Teaching for Understanding at University: Deep Approaches and Distinctive Ways of Thinking. Palgrave Macmillan.<\/p><p>Roediger, H. L., &amp; Butler, A. C. (2011). The critical role of retrieval practice in long-term retention. Trends in Cognitive Sciences, 15(1), 20-27.<\/p><p>Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., &amp; Willingham, D. T. (2013). Improving Students\u2019 Learning With Effective Learning Techniques: Promising Directions From Cognitive and Educational Psychology. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4-58.<\/p><p>Brown, P. C., Roediger, H. L., &amp; McDaniel, M. A. (2014). Make It Stick: The Science of Successful Learning. Harvard University Press.<\/p><p>The Learning Scientists. (2016). Six Strategies for Effective Learning. Dost\u0119pne na: [https:\/\/www.learningscientists.org\/blog\/2016\/8\/18-1].<\/p><p>Edutopia. (2023). How Metacognition Can Improve Learning Outcomes. Dost\u0119pne na: [https:\/\/www.edutopia.org\/article\/fostering-metacognition-boost-learning].<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-51","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/doradcametodyczny.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/51","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/doradcametodyczny.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/doradcametodyczny.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/doradcametodyczny.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/doradcametodyczny.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/doradcametodyczny.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/51\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66,"href":"https:\/\/doradcametodyczny.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/51\/revisions\/66"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/doradcametodyczny.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}